Tư Mã Ý: Ta kiên nhẫn, mài gươm 10 năm và chỉ vung kiếm một lần để định càn khôn.
Bạn không cần phải định càn khôn và cũng không cần đợi 10 năm, tại sao bạn phải thiếu kiên nhẫn khi thời chưa tới, vận chưa thông…?
1. TƯ MÃ Ý – KẺ “CHỊU THUA” ĐỂ THẮNG CẢ VÁN CỜ
Tư Mã Ý sống cuối thời Tam Quốc, cả đời đi dưới bóng nhà Tào Ngụy, vừa là công thần, vừa là người đặt nền cho nhà Tấn sau này. Ông không phải kiểu người “ra mặt cho oai”, không phải anh hùng vung gươm giữa chiến trường. Ông chọn cách sống trong nhẫn nhịn, chịu đựng, chịu lép, chịu thua trước mắt để: tránh bị nghi kỵ, tránh bị trừ khử sớm, tránh bị đẩy lên tuyến đầu rồi… chết thay cho người khác.
Ông từng giả ốm, giả yếu, giả lùi, nhưng trong lòng thì tỉnh táo quan sát, chuẩn bị, nuôi lực, nuôi thế. Đến Cao Bình Lăng chi biến (năm 249), chỉ một lần ra tay, Tư Mã Ý đoạt trọn quyền lực của Tào Ngụy – cả đời nhẫn nhịn dồn lại trong một thời khắc. Đó không phải là may mắn. Đó là thành quả của kỷ luật, nhẫn nại và biết chờ đúng thời cơ.
2. CUỘC ĐỜI NHÀ ĐẦU TƯ – NẾU KHÔNG BIẾT NHẪN, SẼ CHẾT TRƯỚC KHI KỊP GIÀ
Trong đầu tư, ai cũng thích “làm Tào Tháo”: vung tay, quyết liệt, đánh nhanh, thắng lớn. Nhưng phần đông nhà đầu tư lại chết vì nóng, chết vì: muốn giàu ngay trong một chu kỳ, muốn lời nhanh trong vài tuần, muốn “ăn cả con sóng” chứ không chịu chọn đoạn dễ đi.
Trong khi đó, thị trường lại vận động theo một logic rất… Tư Mã Ý: Không phải lúc nào cũng là thời của mình. Không phải giai đoạn nào cũng đáng để xuống tiền. Các bạn đã đọc sách, đã học về xu hướng, chỉ báo, mô hình, đã hiểu: chỉ khi thị trường phục hồi sau một cơn suy thoái đủ sâu, hoặc khi thị trường điều chỉnh 15–20% trong xu hướng lớn, thì những con sóng dễ đi, rõ xu hướng mới xuất hiện.
Đó mới là lúc: vị thế đẹp, xu hướng rõ, biên an toàn đủ dày, margin mới có ý nghĩa tối ưu hoá lợi nhuận. Còn nếu: vừa tăng xong, vừa hưng phấn xong, báo chí vừa khen xong, ai cũng nói “an tâm, còn lên nữa”…mà bạn mới nhảy vào, thì bạn đang cố làm… Tào Tháo trong một ván cờ đã thuộc về Tư Mã Ý từ lâu.
3. DOANH NGHIỆP VÀ TỔ CHỨC – HỌ LÀ “NHÀ TÀO NGỤY” CỦA THỜI NAY
Thị trường bây giờ cũng giống triều đình Tào Ngụy ngày xưa: Khi đất nước nguy cấp, thiếu tướng, thiếu quân, thiếu người trung thành – Tào Ngụy cần những người như Tư Mã Ý. Khi doanh nghiệp yếu – thiếu vốn – cần tái cấu trúc – khát tiền, họ cần nhà đầu tư như bạn.
Lúc đó, nếu họ làm xấu, khác gì họ tự giết mình? Cho nên những giai đoạn: giá đã chiết khấu đủ sâu, thị trường đã điều chỉnh mạnh, dòng tiền thông minh bắt đầu quay lại, … lại là lúc doanh nghiệp buộc phải nghiêm túc, buộc phải “tử tế” hơn với cổ đông nếu muốn sống tiếp.
Nhưng khi: tiền đầy túi, vốn dồi dào, thuận chu kỳ, cái gì làm cũng hái ra tiền, thì doanh nghiệp và tổ chức vẫn cần bạn, nhưng là cần bạn theo kiểu: “Anh cứ hold to die nhé – em lo vở kịch, anh lo… niềm tin.” Giống như kiểu “tận trung báo quốc”: “Anh cầm cờ xông lên, còn ai sống sót… tính sau.” và Nhạc Phi thành Nhạc Phí
4. “NGOẠ HỔ TÀNG LONG” – NGƯỜI NHIỀU TIỀN CHƯA CHẮC MẠNH HƠN NGƯỜI ÍT TIỀN
Nghe thì lạ, nhưng tiền càng nhiều, người ta càng sốt ruột. Họ bị áp lực phải giải ngân, bị áp lực phải “show kết quả”, bị áp lực giữ nhịp tăng trưởng lợi nhuận, bị áp lực từ cổ đông, hội đồng quản trị, truyền thông. Họ không thể nằm im mãi. Họ buộc phải hành động. Và vì phải hành động, họ đôi khi mắc sai lầm.
Còn bạn – một nhà đầu tư cá nhân, tiền không nhiều bằng họ – nếu biết nằm yên đúng lúc, chờ đúng pha, chọn đúng sóng, bạn lại có lợi thế lớn hơn: không ai ép bạn giải ngân, không ai bắt bạn “phải xoay vòng vốn liên tục”, không ai yêu cầu bạn “phải làm cái gì đó cho có chuyện”.
Vấn đề là: Tiền họ nhiều mà còn phải nhẫn, tiền bạn ít mà không nhẫn, thì ai là người suy vong trước?
5. BÀI HỌC TỪ TƯ MÃ Ý CHO NHÀ ĐẦU TƯ YẾU THẾ
Tư Mã Ý cả đời chịu tiếng “hèn nhát”, chấp nhận giả ngu, giả yếu, giả thua để đổi lấy một lần thắng sau cùng. Nhà đầu tư cũng vậy: Chấp nhận không tham gia mọi con sóng. Chấp nhận đứng ngoài khi thị trường điên loạn. Chấp nhận chỉ xuống tiền khi điều kiện hội tụ: thị trường phục hồi sau suy thoái, hoặc điều chỉnh đủ sâu 15–20% trong xu hướng lớn.
Đó không phải là hèn
Đó là trí tuệ của người biết mình là ai, đang đứng ở đâu, và nên đánh đoạn nào của chu kỳ.
6. LỜI NHẮN CỦA MỘT “ÔNG GIÀ THÍCH NGỒI NGẮM THỊ TRƯỜNG LÂU HƠN LÀ NHẢY VÀO CHO KỊP TREND”
Tôi không viết những dòng này để các bạn thần tượng Tư Mã Ý hay thần tượng ai cả. Tôi chỉ mong bạn: bớt nóng, bớt vội, bớt mơ “làm giàu trong một nhịp sóng”, bớt tin vào lời hô hào, và bớt tự hành hạ mình vì thiếu kiên nhẫn. Thị trường không cần bạn thắng trong mọi pha. Thị trường chỉ cần bạn sống đủ lâu để gặp đoạn dễ ăn.
Còn bạn, nếu: tiền không nhiều, kinh nghiệm chưa sâu, hệ KAASH x B đang xây, mà lại nóng lòng hơn cả tổ chức, hơn cả doanh nghiệp, thì rồi một ngày, bạn sẽ hiểu câu này bằng xương máu:
“Trong ván cờ giữa người nóng và người nhẫn, kẻ mất tất cả luôn là kẻ thiếu kiên nhẫn.”
Thân ái,
Phan Lê Thanh Toàn
Nhà cố vấn già
