Trong những ngày bảng điện khô như mặt ruộng mùa hạn, nhiều nhà đầu tư tự hỏi:
“Ủa dòng tiền đâu? Sao không ai mua?”
“Sao thị trường tăng mà ví tôi… không tăng?”
Xin thưa: Dòng tiền không mất.
Nó chỉ đang dọn nhà đi nơi khác và bỏ mặc thị trường chứng khoán nằm phơi nắng.
Sau đây là từng vấn đề chúng tôi quan sát thấy:
1. IPO như mùa trái cây – ai cũng tranh thủ… hái tiền FOMO
Khi thị trường tăng trưởng, nhà đầu tư FOMO, mọi thứ “đều xanh như lá non”, thì doanh nghiệp không ra IPO lúc này thì đợi lúc nào?
Kết quả:
Công ty lớn nhỏ đua nhau “chào sàn”. Sàn giao dịch rộn ràng như chợ Tết. NĐT thì móc ví nhanh hơn tốc độ gõ OTP.
Tiền đáng lẽ chảy vào thị trường cơ sở, nay chuyển sang chảy vào các thương vụ “đầy mùi huy động vốn”.
Nói trắng ra: Dòng tiền đi đám cưới hết rồi, làm gì còn ai ở nhà xem bảng điện với bạn nữa.
2. Lãi suất thấp – tiền rẻ – doanh nghiệp tranh thủ phát hành trái phiếu
Khi gửi tiết kiệm mà lãi suất chỉ đủ… mua bó rau, thì người dân buồn chán là đúng.
Còn doanh nghiệp thì vui như mở trúng phong bì lì xì: Lãi suất rẻ, huy động dễ, phát hành trái phiếu một phát là gom được vốn “ngon lành cành đào”.
Nhất là nhóm doanh nghiệp vốn cần tiền như… người khát nước giữa sa mạc, thì trái phiếu chính là bình nước mát lạnh.
Dòng tiền thông minh thấy trái phiếu lãi cao, chạy sang đó.
NĐT nhỏ lẻ thấy trái phiếu “bảo đảm”, cũng chạy theo.
Còn thị trường cơ sở?
Ngồi bơ vơ như người bị bỏ quên trong buổi hẹn hò.
3. Cuối năm – cung tiền thắt lại, liên ngân hàng tăng nhiệt
“Cuối năm luôn vui vẻ” – nhưng chỉ vui với kế toán ngân hàng.
Chính sách thì phải đảm bảo thanh khoản hệ thống, cẩn thận với lạm phát.
Thế là: Lãi suất liên ngân hàng bật tăng. Các ngân hàng phải giữ tiền trong két. Dòng tiền không lan được ra thị trường. Mấy anh ngân hàng nhìn chứng khoán mà nói:
“Thương thì thương, nhưng tiền phải để… lo chuyện gia đình trước.”
4. Trái phiếu đáo hạn – ai cũng cần tiền trả đúng hẹn
Cuối năm là mùa đáo hạn trái phiếu như mùa trả nợ tiền học phí cho con. Doanh nghiệp nhận trái phiếu năm xưa nay phải trả: tiền gốc, tiền lãi, tiền niềm tin…
Vậy họ phải làm gì?
Gom tiền!
Bóp tiền!
Hút tiền!
Và thị trường chứng khoán?
Được ưu tiên… sau cùng.
Kết quả: Thanh khoản teo tóp như túi tiền sau đợt sale
Những lý do trên kết hợp lại, tạo nên bức tranh quen thuộc nhưng không kém phần bi hài:
Giá xanh nhưng thanh khoản đỏ như mặt người gồng lỗ.
Thị trường tăng mà không ai dám mừng.
Nhà đầu tư nhìn đồ thị mà tự hỏi:
“Sao nó tăng mà tôi không cảm được sự giàu?”
Câu trả lời đơn giản:
Thanh khoản đã đi chơi hết rồi.
Thị trường chỉ đang “tạo dáng” – chứ không có lực để chạy thật.
Chia sẻ
Thị trường thiếu thanh khoản không phải vì thị trường xấu, mà vì tiền đang lao vào những nơi: dễ huy động, dễ trả lãi, dễ xoay vòng, và… dễ kể câu chuyện đẹp với nhà đầu tư.
Đó chính là luật chơi cuối chu kỳ tăng – đầu pha bảo hòa.
Ai hiểu – sẽ nhẹ nhàng né rủi ro.
Ai không hiểu – sẽ thắc mắc:
“Ủa sao bảng điện xanh mà tài khoản tôi vẫn đỏ?”
Phan Lê Thanh Toàn
Nhà cố vấn già