(Yết hầu nghẹt thở của địa chính trị toàn cầu)
Trong nghệ thuật quân sự, “hiểm địa” không nhất thiết phải là một thành trì kiên cố với tường cao hào sâu, mà là nơi độc đạo, nơi mà mọi dòng chảy sinh mệnh đều phải đi qua. Eo biển Hormuz chính là một nơi như thế: một dải nước hẹp dài khoảng 21 dặm (33 km) tại điểm hẹp nhất, nối liền Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và ra Ấn Độ Dương.
1. THẾ TRẬN “LẤY ÍT ĐỊCH NHIỀU, LẤY TĨNH CHẾ ĐỘNG”
Hormuz là minh chứng hiện đại cho bài học “một nhóm binh tướng trấn thủ hiểm có thể chặn đứng trăm vạn quân”.
Địa hình thắt nút cổ chai: Mặc dù eo biển rộng 21 dặm, nhưng luồng hàng hải an toàn cho các siêu tàu dầu thực chất chỉ rộng khoảng 2 dặm cho mỗi chiều đi và về. Điều này biến các hạm đội khổng lồ của phương Tây trở nên cồng kềnh.
Chiến thuật bất đối xứng: Tại đây, các tàu sân bay tỷ đô của Hoa Kỳ không phát huy được lợi thế viễn chinh mà ngược lại, trở thành những “bia tập bắn” khổng lồ. Với sự phát triển của máy bay không người lái (UAV) giá rẻ và tên lửa hành trình diệt hạm, bên trấn giữ (đặc biệt là Iran) không cần một hạm đội tương đương để đối đầu. Họ chỉ cần tạo ra một cuộc “tấn công bão táp” (swarming attack) – dùng số lượng lớn UAV và xuồng cao tốc để làm quá tải hệ thống phòng thủ tinh vi nhất.
2. CÁI GIÁ CỦA “VẠN CỐT KHÔ”: SỰ SỤP ĐỔ DÂY CHUYỀN
Nếu “công thành” ở Hormuz, cái giá không chỉ là sinh mạng binh sĩ mà là sự ổn định của cả nền văn minh hiện đại.
Năng lượng là máu: Khoảng 20-30% lượng dầu thô lưu thông bằng đường biển của thế giới đi qua đây. Chỉ cần một con tàu bị đánh chìm hoặc một bãi thủy lôi được rải xuống, giá dầu toàn cầu sẽ nhảy múa, kéo theo sự sụp đổ của các thị trường tài chính từ New York đến Tokyo.
Lời kêu gọi “hộ tống” – Lá chắn thịt hay giải pháp? Việc kêu gọi liên minh quốc tế cùng bảo vệ eo biển thực chất là một nỗ lực phân tán rủi ro. Tuy nhiên, trong một không gian chật hẹp và bị giám sát chặt chẽ bởi các trạm radar ven bờ, việc “hộ tống” đôi khi chỉ là đưa thêm mục tiêu vào tầm ngắm. Khi hệ thống phòng thủ bị “quá tải” bởi UAV thì số lượng tàu hộ tống đôi khi chỉ làm tăng thêm số lượng “cốt khô” nếu xung đột thực sự bùng nổ.
3. VỊ THẾ “TƯỚNG” VÀ CANH BẠC CHÍNH TRỊ
Kẻ kiểm soát được Hormuz nắm trong tay “nút nguồn” của nền kinh tế thế giới.
Quyền lực từ sự đe dọa: Không cần phải nổ súng, chỉ cần một cuộc tập trận hoặc một tuyên bố đóng cửa eo biển, “vị tướng” tại đây đã có thể gây áp lực lên toàn bộ các cường quốc công nghiệp.
Sự bất lực của sức mạnh cơ bắp: Bài học lịch sử cho thấy, tại các hiểm địa, sức mạnh kỹ thuật thường bị khuất phục bởi ưu thế địa lợi. Mỹ có thể mạnh nhất thế giới trên đại dương, nhưng tại “cái ao” Hormuz, họ phải đối mặt với một thực thể thông thạo từng con sóng và ngóc ngách bờ biển.
Hormuz không chỉ là một eo biển, nó là một điểm tử huyệt. Triết lý “Một tướng công thành vạn cốt khô” tại đây mang một ý nghĩa rùng mình: Bất kỳ ai cố gắng dùng vũ lực để thay đổi nguyên trạng tại điểm nóng này đều phải sẵn sàng đối mặt với một thảm họa kinh tế và quân sự mà không một quốc gia nào, kể cả Mỹ, có thể hoàn toàn tự bảo vệ mình. Tại đây, ngoại giao là sự sinh tồn, còn binh đao là con đường dẫn đến sự hủy diệt chung.
Bài tiếp theo chúng tôi sẽ chia sẻ về những hiểm địa trên thế giới và Việt Nam đã từng cản đường kẻ thù
Phan Lê Thanh Toàn
Nhà cố vấn già
#Nhacovangia