Thị trường tài chính, trong trạng thái “nhiễu loạn”, không im lặng như nhiều người tưởng. Nó vẫn nói. Chỉ là nói bằng ngôn ngữ của giá – khối lượng – thời gian, và được chuyển tải qua hệ thống chỉ báo đã tồn tại, được chuẩn hoá và kiểm chứng qua hàng chục năm, trên hàng trăm thị trường khác nhau.
Thực tế, các hệ thống chỉ báo không hề cứng nhắc. Chúng âm thầm vẽ nên những đường uyển chuyển, phản ánh trạng thái co – giãn, tích luỹ – phân phối, thuận – nghịch của dòng tiền. Khi thị trường bước vào pha bất ổn, chính những đường đó cho thấy sự lệch pha, sự mất cân bằng, hay sự suy yếu dần của động lượng. Người hiểu và dùng hệ thống đủ sâu, thường không cần vẽ thêm. Chỉ cần đọc đúng những gì đã có.
PHÂN KỲ KHÔNG PHẢI ĐỂ “VẼ CHO ĐẸP”
Phân kỳ, về bản chất, không phải là một nét vẽ. Nó là một hiện tượng, đã được thể hiện sẵn trên chỉ báo. Khi nhà giao dịch phải: tự ý kẻ thêm đường, bẻ chỉ báo theo góc nhìn cá nhân, hay cố “giải thích” thị trường bằng những hình vẽ chủ quan thì ở thời điểm đó, cảm tính đã lấn át hệ thống.
Cảm tính không sai khi nó phục vụ trực giác đã được rèn luyện lâu năm. Nhưng cảm tính không thể thay thế chuẩn mực, và càng không thể dùng làm cơ sở cho quyết định tiền bạc. Hệ thống chỉ báo được thế giới sử dụng rộng rãi không phải vì nó hoàn hảo, mà vì nó nhất quán, nó có thể lặp lại, và quan trọng nhất: nó không phụ thuộc vào cảm xúc của người dùng.
CÀNG VẼ NHIỀU, CÀNG XA GIÁ, CÀNG RỦI RO
Một nghịch lý thường thấy trên thị trường là: Nhà đầu tư càng thiếu tự tin vào phương pháp, càng có xu hướng vẽ thêm. Vẽ thêm để trấn an bản thân, biện minh cho một vị thế đã lỡ vào, hoặc hy vọng thị trường “sẽ hiểu mình đang nghĩ gì”. Nhưng thị trường không đọc hình vẽ của bạn. Nó chỉ phản ứng với cung – cầu thật. Việc vẽ quá nhiều sẽ làm biểu đồ trở nên rối rắm, khiến người xem mất khả năng nhìn tổng thể, và vô tình che khuất thứ quan trọng nhất: hành động giá. Đối với người mới, điều này còn nguy hiểm hơn bởi họ không biết đâu là tín hiệu, đâu là trang trí.
SỰ ĐƠN GIẢN LÀ MỘT DẠNG KỶ LUẬT
Nhà giao dịch và nhà đầu tư khôn ngoan không chuộng sự phức tạp. Họ chuộng sự đơn giản đủ dùng để dễ quan sát, dễ kiểm soát rủi ro, và dễ lặp lại trong nhiều chu kỳ khác nhau. Đơn giản không phải vì họ biết ít, mà vì họ đã biết quá nhiều, nên hiểu rằng càng ít biến số, càng ít sai lầm. Một hệ thống tốt không cần giải thích dài dòng, không cần vẽ thêm để “thuyết phục”, và càng không cần người dùng phải bảo vệ nó bằng niềm tin. Nó đứng vững bằng thống kê, thời gian và kỷ luật.
NHÌN ÍT LẠI ĐỂ THẤY RÕ HƠN
Bài viết này không nhằm phê phán ai đang vẽ, đang phân tích, hay đang tìm cách hiểu thị trường theo cách riêng. Ai cũng có con đường học của mình nhưng nếu có thể chia sẻ một điều, thì đó là khi bạn cảm thấy cần vẽ thêm quá nhiều, hãy dừng lại và tự hỏi: Liệu thị trường đang rối, hay chính phương pháp của mình đang rối?
Đôi khi, bớt đi một đường vẽ lại giúp bạn gần hơn một bước với sự thật.
Phan Lê Thanh Toàn
Nhà cố vấn già
#Nhacovangia