(Tôi viết bài này nhân 20|11 để cảm ơn những lão sư dày công tôi luyện tôi qua các thời kỳ)
Tôi không tài giỏi hơn ai khi sinh ra. Cũng không có thiên phú nào đặc biệt. Tôi chỉ là một người học hết đại học rồi bước ra đời với cái tâm “thuần lương” được uốn nắn từ nền giáo dục của gia tộc – nơi chữ Tâm luôn đứng trước chữ Tài.
Chính cái tâm thuần hậu đó đưa tôi gặp được nhiều lão sư – những người thấy được nơi tôi sự chân thật của một đứa học trò, biết lắng nghe, biết cảm, biết cúi đầu.
Họ thương tôi, xoa đầu tôi, dạy tôi, mở trí cho tôi. Họ không xem tôi là học trò, mà xem tôi như người tiếp nối để giữ gìn những triết lý mà họ dành cả đời chiêm nghiệm. Họ gọi đó là khai tâm – khai trí – khai nhãn lực.
1. Tôi khác người ở một điều duy nhất
Không phải thông minh hơn. Không phải học cao hơn. Không phải đọc nhiều hơn. Mà là tôi không bao giờ đọc quá nhiều sách. Tôi chỉ đọc chậm. Đọc lại. Đọc đến khi hiểu, khi ngấm, khi ý tứ bên trong câu chữ tự mở ra. Tôi biết rằng sách chỉ nói đến đó thôi – vì tri thức của mỗi tác giả cũng chỉ dừng tại điểm họ đã sống và đã trải nghiệm. Còn tôi, khi phát hiện ra một “ý tứ” sâu xa trong sách, tôi không đọc tiếp. Tôi đặt sách xuống, và đào sâu ý đó, thực hành nó. Tôi nghiện thực hành hơn nghiện câu chữ. Nghiện giải mã hơn nghiền ngẫm. Nghiện làm hơn nói. Và những gì tôi hiểu được không phải từ sách, mà từ trải nghiệm khi áp dụng sách vào đời.
2. Khi tôi đạt thành tựu, họ chỉ nói một câu
Ngày tôi đạt được chút thành tựu, có cơ hội đứng trước họ, tôi rưng rưng muốn cảm ơn. Nhưng các lão sư chỉ mỉm cười, ôn tồn nói:
“Chúng ta không dư nhưng cũng chẳng thiếu. Điều chúng ta cần là con chia sẻ lại điều chúng ta dạy. Khai tâm, khai trí, khai nhãn lực cho thiên hạ – thế là đủ.”
Họ không cần tôi tri ân bằng lời. Họ muốn tôi tri ân bằng hành động. Họ muốn những triết lý mà họ dành cả đời để đúc kết không bị thui chột, không bị lãng quên, không bị chôn vùi trong một cuốn sách cũ nào đó – mà phải tiếp tục được truyền qua từng thế hệ.
3. Vì vậy tôi miệt mài mỗi ngày – cho đất nước này
Tôi viết mỗi ngày. Tôi làm Podcast mỗi ngày. Tôi chia sẻ mỗi ngày – từ khó nhọc đến rủi ro, từ kinh nghiệm đến triết lý. Không phải để nổi tiếng. Không phải để được tung hô. Không phải để dạy ai điều gì. Mà để giữ lời hứa với những người đã khai mở tôi.
Họ vẫn đang quan sát, dù im lặng. Họ muốn thấy tôi phụng sự cho đúng bản chất lời hứa: “Khai dân trí – Chấn dân khí – Hậu dân sinh.”
Tôi làm vì lời hứa đó. Và tôi làm vì đất nước này vẫn còn rất nhiều người yếu thế, thiếu tri thức, thiếu định hướng, thiếu ai đó chỉ cho họ con đường đi đúng. Đất nước này vẫn cần những người chịu viết, chịu nói, chịu dấn thân.
4. Ơn trời – tôi vẫn còn đủ sức để phụng sự
Mỗi ngày tôi vẫn còn mở mắt, bước xuống giường, tự pha trà, tự đọc, tự nghiên cứu, tự viết, tự luyện tập. Tôi biết đó là may mắn. Sức khỏe không phải của riêng tôi – nó được trao cho tôi để phụng sự đời.
Vì tôi hiểu rằng:
“Nuôi tâm sinh thiên tài. Nuôi trí sinh nhân tài. Nuôi thân sinh nô tài.”
Đó không chỉ là một câu triết học. Đó là bản đồ của cả một quốc gia:
“Nếu tâm con người không sáng, đất nước chỉ sinh ra những kẻ thông minh nhưng thiếu đức. Nếu trí con người không rộng, đất nước chỉ sinh ra những người khôn vặt. Nếu chỉ chú trọng cái thân, đất nước mãi mãi chỉ sinh ra những người bị dẫn dắt, không bao giờ tự chủ.”
Tôi chọn đi theo hai ý đầu. Và tôi hiểu rất rõ vì sao ý cuối đáng sợ.
5. Lời cuối – dành cho đất nước, và cho những ai đang đọc
Tôi không giỏi hơn bạn. Tôi chỉ may mắn hơn vì gặp được người dẫn đường đúng lúc. Nếu bạn đọc đến đây, hãy nhớ một điều:
Bạn có thể không cần thầy – nhưng nhất định phải có người chỉ lại cho bạn cách tự soi đường. Một người chỉ cần được khai tâm một lần là đủ để tự học cả đời.
Thân ái,
Phan Lê Thanh Toàn
Nhà cố vấn già