Trong thị trường tài chính, có những giai đoạn khiến người ta cảm thấy mọi thứ dường như đang vận hành rất trơn tru. Kinh tế tăng trưởng cao, báo chí đầy những tin tốt, các doanh nghiệp công bố kết quả khả quan, và câu chuyện thịnh vượng được nhắc đến ở khắp nơi.
Nhưng những người quan sát thị trường lâu năm đều hiểu rằng: thị trường luôn vận động theo chu kỳ. Trong chu kỳ đó, có một giai đoạn rất đặc biệt – giai đoạn mà mọi thứ đều đẹp đẽ ở bề mặt, nhưng phía dưới lại đang âm thầm thay đổi. Đó là giai đoạn mà trong lý thuyết thị trường người ta thường gọi là “phân phối.”
KHI NỀN KINH TẾ VẪN TĂNG TRƯỞNG
Trong giai đoạn phân phối, nền kinh tế thường vẫn đang tăng trưởng tốt. Thậm chí nhiều chỉ số vĩ mô còn rất tích cực. Sản xuất mở rộng, doanh nghiệp báo lãi cao, và những câu chuyện về tương lai tươi sáng được nhắc đến liên tục.
Tin tức trên thị trường vì thế cũng ngập tràn màu sắc lạc quan.
Nhưng song song với tăng trưởng, một vài tín hiệu bắt đầu xuất hiện:
• Lạm phát bắt đầu nhích lên
• Lãi suất ngắn và trung hạn tiến gần vùng cao
• Dòng tiền trong nền kinh tế trở nên nóng hơn
Đây thường là những dấu hiệu sớm cho thấy chu kỳ đang đi về phía cuối của một giai đoạn thịnh vượng.
NHỮNG BIỂU HIỆN QUEN THUỘC CỦA DÒNG TIỀN
Khi quan sát thị trường tài sản trong giai đoạn này, chúng ta thường thấy những hiện tượng khá quen thuộc.
Giá dầu vượt những ngưỡng tâm lý lớn, đôi khi tiến tới vùng 100 USD/thùng. Giá vàng tăng mạnh, các doanh nghiệp kinh doanh vàng như PNJ cũng được hưởng lợi.
Ở thị trường bất động sản, không khí giao dịch trở nên rất sôi động. Nhiều nơi xuất hiện tình trạng mua bán trao tay nhanh chóng, thậm chí có phần nóng vội.
Trong khi đó, trên thị trường chứng khoán, cấu trúc thường khá đặc biệt:
• Nhóm VN30 đi ngang, có dấu hiệu tạo vùng đỉnh
• Cổ phiếu penny tăng dựng đứng, tạo hình “cây thông” quen thuộc
• Một số cổ phiếu chia cổ tức tiền mặt cao nhưng giá lại suy yếu
Đây là những tín hiệu mà người quan sát kỹ thị trường thường chú ý.
DÒNG TIỀN BẮT ĐẦU LAN RỘNG
Một đặc điểm khác của giai đoạn này là dòng tiền lan tỏa rất rộng.
Các nhóm ngành như:
• điện – nước: Đã gần xong
• xăng dầu: Còn dư âm
• ngân hàng thương mại cổ phần nhà nước: Đã xong
thường có diễn biến tích cực.
Số lượng tài khoản chứng khoán mở mới tăng nhanh. Các hội nhóm đầu tư trở nên rộn ràng hơn bao giờ hết. Câu chuyện đầu tư không còn chỉ nằm trong giới tài chính mà đã lan ra rất rộng trong xã hội. Live Tream trên Tik Tok là khôn ngoan vì không để lại những bằng chứng lùa gà nếu không bị ghi hình.
Cùng lúc đó, trên thị trường bắt đầu xuất hiện ngày càng nhiều “chuyên gia trẻ.”
Đây không phải là điều xấu. Thị trường phát triển luôn kéo theo những thế hệ mới tham gia. Nhưng nó cũng là dấu hiệu cho thấy sự quan tâm của công chúng đang ở mức rất cao.
NHỮNG DẤU HIỆU KỸ THUẬT MÀ NHÀ ĐẦU TƯ LÂU NĂM THƯỜNG CHÚ Ý
Trong giai đoạn này, người quan sát thị trường thường nhìn vào một vài chi tiết nhỏ nhưng đáng suy ngẫm:
• Danh sách cổ phiếu bị cắt margin ngày càng dài hơn
• Một số doanh nghiệp bắt đầu bán cổ phiếu giá ưu đãi
• Hoạt động IPO trở nên sôi động
• Trái phiếu doanh nghiệp được phát hành nhiều
Đây là những cơ chế rất tự nhiên của thị trường vốn. Khi thị trường thuận lợi, doanh nghiệp sẽ tận dụng cơ hội để huy động vốn. Điều đó là bình thường.
Nhưng với những người đã trải qua nhiều chu kỳ, họ thường xem đây là những tín hiệu cần quan sát kỹ hơn.
SỰ HƯNG PHẤN CỦA ĐÁM ĐÔNG
Một đặc điểm tâm lý rất thú vị của giai đoạn này là cảm giác dễ dàng.
Nhiều người cảm thấy rằng:
• đầu tư chứng khoán không quá khó
• bất động sản luôn có người mua
• tài sản dường như chỉ có tăng.
Trong bối cảnh đó, các hội nhóm đầu tư trở nên sôi động, những câu chuyện làm giàu được chia sẻ nhiều hơn, và niềm tin vào thị trường thường đạt mức rất cao.
Nhưng thị trường tài chính vốn dĩ không vận động theo cảm xúc của đám đông. Nó vận động theo chu kỳ cung – cầu và dòng tiền.
MỘT GÓC NHÌN BÌNH TĨNH
Những chia sẻ này không phải để tạo ra sự lo lắng hay bi quan. Thị trường luôn có những giai đoạn thịnh vượng và những giai đoạn điều chỉnh. Đó là quy luật tự nhiên của chu kỳ kinh tế.
Điều quan trọng đối với nhà đầu tư là giữ được sự bình tĩnh và kỷ luật.
Trong những giai đoạn thị trường sôi động nhất, đôi khi điều cần thiết không phải là hành động nhanh hơn, mà là quan sát kỹ hơn.
Bởi vì trong đầu tư, điều giúp nhà đầu tư đi được đường dài không phải là những quyết định vội vàng trong lúc hưng phấn, mà là khả năng hiểu được mình đang đứng ở đâu trong chu kỳ của thị trường.
“Thị trường luôn thay đổi. Chu kỳ luôn vận động.”
Và nhiệm vụ của nhà đầu tư không phải là dự đoán tương lai một cách tuyệt đối, mà là hiểu được bức tranh lớn và hành động với sự thận trọng cần thiết.
Phan Lê Thanh Toàn
Nhà cố vấn già
#Nhacovangia