Phạm vi chỉ là vài dòng bình luận, nhưng là cả một câu chuyện nhân sinh và đầu tư. Hôm nay tôi đăng một câu ngắn:
“Ai sống trong kỷ luật đều khổ đau, nhưng kỷ luật lại mang tới cho họ tự do, và hạnh phúc chỉ theo đuổi người có tự do.”
Nhiều người đọc, mỗi người cảm một kiểu. Và dưới bình luận xuất hiện một bạn trẻ rất dễ thương – bạn Nguyễn Đạt – mở đầu bằng một câu dí dỏm:
“Chờ đợi, đau khổ như tán gái không đổ bác ạ. kkk”
Tôi bật cười.
Hoá ra người ta có thể hiểu kỷ luật đầu tư… bằng lời của một chàng trai đang hồi hộp tỏ tình.
Cũng đúng thôi.
Đầu tư và tán gái – nghe xa mà hóa ra gần: chờ tín hiệu đúng, giữ lòng kiên nhẫn, không hấp tấp, không vội buông.
Vậy là tôi đáp lại bằng một câu cũng nhẹ nhàng:
“Quan trọng là đừng đổ trước khi nó đổ.”
Một câu đùa nhưng là một bài học mà tôi gửi gắm. Trong tình cảm hay trong đầu tư, nếu mình mất kiểm soát, đổ trước, yêu trước, vào lệnh trước xu hướng… thì phần thiệt luôn thuộc về mình.
Bạn ấy lại tiếp tục nói chuyện đời sống:
“Rón rén ngỏ lời mà bị suýt chó, chạy mất dép mấy lần bác ạ.”
Tôi đọc mà thương nhiều hơn là cười.
Bởi đằng sau câu “suýt chó” đó là tâm lý của phần lớn nhà đầu tư: vừa bước vào thị trường đã gặp phiên đạp, vừa thử thò tay bắt đáy đã bị quét, vừa hy vọng thì thị trường quay đầu, vừa đặt niềm tin thì bị rũ mạnh.
Những nỗi sợ rất thật, rất con người. Tôi nói với bạn ấy:
“Khung tuần yếu là nó sẽ suýt chó, đặc biệt là khi người ta chốt lãi xong thì nó thả chó còn dữ hơn. Nó chỉ hiền khi… hết tiền thôi.”
Tôi không nói để hù dọa. Tôi chỉ muốn bạn ấy hiểu rằng: thị trường không dữ – chỉ là chúng ta quá vội.
Rồi bạn Đạt nói một điều mà tôi thật sự trân trọng: “Thiếu kiên nhẫn… may đọc anh nhiều nên thò tay chút chút rồi chạy ngay nên hao chút NAV thôi. Tinh thần ổn.”
Tôi cảm thấy vui. Một người không phải học viên nội bộ, chỉ theo dõi bài viết tự do, vậy mà biết: giảm vị thế, giữ an toàn, thoát sớm khi thấy sai, và quan trọng nhất: giữ được tinh thần.
Tôi mới dặn nhẹ:
“Nhớ là khi kinh tế yếu, họ cạn tiền là họ hiền như… gái nghèo.”
Một câu ví von vui – nhưng là để bạn ấy hiểu rằng: đừng đòi thị trường hiền khi tiền còn nhiều, và cũng đừng sợ thị trường mãi dữ bởi đâu ai nắm tay cả đời được. Mọi thứ đều có chu kỳ.
Và đó là lý do tôi kể lại câu chuyện này. Nó không phải chuyện đùa. Không phải chuyện quá nghiêm túc. Chỉ là một cuộc trò chuyện nhỏ, nhưng cho tôi thấy: người trẻ vẫn đang cố gắng hiểu thị trường theo cách của riêng họ, họ rất chân thật, họ dễ tổn thương khi sai, nhưng họ cũng sẵn sàng tiếp thu và thay đổi.
Khi mình nhìn thấy sự chân thành đó, mình không thể nào nặng lời. Phải nói sao cho vui mà không nhạt, sâu mà không đau, đùa mà vẫn giữ được nhân văn.
Kết lại, tôi chỉ muốn nhắc một điều:
Kỷ luật luôn đau. Nhưng nhờ nó chúng ta tránh được những lần “suýt chó”, giữ lại được đôi dép, giữ được Niềm tin, và giữ luôn tinh thần để còn đi đường dài.
Thân ái,
Phan Lê Thanh Toàn
Nhà cố vấn già