Có một ngộ nhận rất phổ biến trên thị trường tài chính: Đọc sách là sở thích. Rảnh thì đọc, bận thì thôi. Với những nhà đầu tư huyền thoại, đọc sách không phải thú vui. Đó là một phần của nghề, giống như bác sĩ đọc bệnh án hay tướng quân đọc bản đồ trước khi ra trận.

1. Họ viết sách – nhưng vẫn phải đọc sách
Đúng, rất nhiều nhà đầu tư lớn đã xuất bản sách. Nhưng ít ai để ý rằng: Những cuốn đầu tiên thường do họ tự viết. Về sau, phần lớn là phỏng vấn – chấp bút – hệ thống hóa tư duy. Đằng sau là tổ chức, học giả, nhà xuất bản. Điều quan trọng không nằm ở ai cầm bút. Mà nằm ở câu hỏi họ luôn tự hỏi: “Những tư duy tôi từng chia sẻ, thế hệ sau đang hiểu và áp dụng nó như thế nào?” Muốn biết điều đó, chỉ có một cách: đọc lại chính cách người khác viết, hiểu và diễn giải tư duy của mình.

2. Đọc để hiểu thế hệ sau đang làm gì?
Thị trường thay đổi. Con người thay đổi. Nguyên lý có thể còn đó: chu kỳ, rủi ro, tâm lý, giá trị. Nhưng cách thế hệ sau biến tấu và vận dụng thì luôn khác. Nhà đầu tư lớn đọc không phải để học thêm mẹo, mà để trả lời một câu hỏi rất nguy hiểm nếu bỏ qua: “Số đông hôm nay đang hiểu sai điều gì?” Vì hiểu sai của số đông hôm nay chính là rủi ro hệ thống của ngày mai.

3. Đọc để đọc tư duy – không phải đọc chiêu thức
Người mới đọc để: tìm công thức, tìm chỉ báo, tìm “kèo đẹp”, tìm mẹo mực. Người đi xa đọc để: đọc hệ tư duy, đọc cách con người nhìn thế giới, đọc logic phía sau hành vi thị trường. Họ không hỏi: “Cuốn sách này dạy gì?”. Mà hỏi: “Người viết cuốn sách này đang nhìn thị trường bằng lăng kính nào?”. Đó là khác biệt giữa học chiêu và luyện công.

4. Đọc để nhìn thấy dòng chảy của thời đại
Sách là bản ghi chậm của tâm lý xã hội. Khi sách làm giàu nhanh bán chạy, thị trường đang hưng phấn. Khi sách nói nhiều về phòng thủ, rủi ro, xã hội đã bắt đầu sợ. Khi sách dạy “đánh đâu thắng đó” tràn lan, thường là cuối chu kỳ. Nhà đầu tư lớn không đoán thị trường. Họ đọc để quan sát nhiệt độ của đám đông.

5. Càng ở vị thế cao, họ càng cần đọc
Một nghịch lý ít người hiểu: Càng lên cao, họ càng ít gặp người thật. Muốn nói chuyện trực tiếp với họ, bạn phải trả tiền triệu đô, phải có vị thế tương xứng. Thế hệ trẻ gần như không có cơ hội tiếp cận trực tiếp. Vì vậy, sách trở thành: nơi người trẻ bộc lộ suy nghĩ thật, nơi ảo tưởng và khát vọng hiện hình rõ nhất, và là cách để nhà đầu tư lớn “nghe” xã hội nói. Đọc sách, với họ, là đọc con người.

6. Đọc để đọc vị tương lai
Nhà đầu tư huyền thoại đọc để: đọc xu hướng, đọc ngành, đọc dịch chuyển tư duy, đọc xem thế hệ sau sẽ tiêu tiền vào đâu. Không phải cuốn sách nào cũng đúng. Nhưng mỗi cuốn sách đều phản ánh một nỗ lực tìm đường. Ai đọc được điều đó, người ấy đi trước thị trường một nhịp.

TÓM LẠI
Đọc sách là tất yếu nhưng đọc bằng cái gì mới quan trọng. Ngày nay: sách dạy “luyện chưởng” thì rất nhiều, sách dạy “luyện công” thì rất hiếm. Không có KAASH x B: Kiến thức – Thái độ – Rèn luyện – Kỹ năng – Thói quen x Niềm tin thì đọc quá nhiều chỉ: làm đầu óc rối hơn, tăng ảo giác hiểu biết, và khiến người đọc tưởng mình đã sẵn sàng khi thực tế chưa. Nguy hiểm nhất trong đầu tư không phải là không đọc, mà là đọc mà không có nền để tiêu hóa.

Chia sẻ:
Đọc sách là một phần của nghề – đúng nhưng đọc để làm gì, đọc đến đâu, và đọc bằng nền gì – mới là điều quyết định. Không có KAASH x B, sách không nâng người lên, mà chỉ làm người ta ngộ nhận mình đã lên cao. Đầu tư là con đường dài. Đọc sách cũng vậy: chậm, có nền, có lọc, vẫn hơn nhanh, nhiều nhưng lạc hướng.
Phan Lê Thanh Toàn
Nhà cố vấn già
#Nhacovangia