Trong nhiều năm cầm tay chỉ việc, tôi gặp vô số nhà giao dịch có cùng một nỗi đau:
“Tại sao chỉ báo lúc được lúc mất?”
“Tại sao đánh LONG là thua mà đánh SHORT cũng thua?”
“Tại sao ngày nào cũng giao dịch mà tài khoản vẫn cứ mỏng đi?”
Để trả lời những câu hỏi đó, chúng ta phải quay lại từ gốc – từ bản chất mà thị trường được lập trình ngay từ ngày đầu sinh ra.
1. Thị trường được sinh ra với tư duy LONG – nhưng chính điều đó tạo ra bất ổn
Từ khi chứng khoán ra đời, triết lý ban đầu rất đơn giản: Mua giá thấp, bán giá cao và hưởng lợi từ tăng trưởng
Đó là bản chất của hoạt động huy động vốn. Nhưng khi tất cả đều tư duy LONG: ai cũng muốn mua, ai cũng kỳ vọng giá tăng, ai cũng nhìn thị trường màu hồng, thị trường sẽ mất cân bằng. Để nền tài chính vận hành bền vững hơn, thế giới buộc phải: phát triển thêm nhiều trường phái đầu tư, mở thêm nghiệp vụ SHORT, tạo game hai phe để thị trường trở nên cân bằng và trưởng thành. Và đây là lý do thị trường Mỹ trưởng thành hơn phần lớn thị trường khác.
2. Nhà giao dịch sau này mới phát hiện: không cần bán cổ phiếu cơ sở để bảo vệ tài khoản,
Khi thị trường biến động mạnh, bán cổ phiếu cơ sở: phí cao, thuế, mất vị thế tốt, bỏ lỡ nhịp tăng sau đó. Nên thế giới phát minh ra: Hợp đồng tương lai. SHORT phòng hộ (hedge position). Nhà giao dịch có thể SHORT để cân bằng tài sản cơ sở, không cần bán tài sản đang nắm giữ.
Đây là kiến thức cần thiết để sống sót, nhưng 99% nhà giao dịch Việt Nam không được học ngay từ đầu.
3. Hoa Kỳ có DNA SHORT – còn phần lớn thị trường khác thì không
Ở Mỹ: SHORT xuất hiện từ rất sớm, được luật hóa, được quản trị chặt, được xem là một phần của thị trường
Kết quả:
Trader Mỹ hình thành DNA SHORT bẩm sinh. Họ đánh 2 chiều như nhau, không sợ downtrend. Còn tại nhiều nước, trong đó có Việt Nam: SHORT bị hạn chế, thời gian mới mở, quy mô nhỏ, không được đào tạo đúng.
Nên nhà giao dịch Việt Nam: quen LONG, quen nhìn giá tăng, quen chờ “hồi”, không biết đánh xuống, không biết phòng hộ.
Hệ quả: Gặp downtrend là bị thị trường “lật úp cả xuồng.”
4. Hoa Kỳ là trung tâm tài chính toàn cầu – nên USD và dữ liệu Mỹ ảnh hưởng toàn cầu
Dù bạn giao dịch ở Việt Nam, Thái Lan, Hàn Quốc hay Singapore, thì USD và chỉ báo kinh tế Mỹ vẫn: chi phối dòng tiền toàn cầu, tác động tâm lý thị trường, ảnh hưởng sức mạnh của đồng nội tệ.
Fed: Tăng lãi suất, USD mạnh, vốn rút khỏi emerging markets. Giảm lãi suất, dòng tiền vào tài sản rủi ro
Dữ liệu Mỹ: thất nghiệp, PMI, CPI, GDP, việc làm NFP, đều khiến thị trường toàn cầu rung lắc. Nhà giao dịch Việt Nam không hiểu điều này, bầm dập là đúng.
5. Chỉ báo được sinh ra phục vụ tư duy LONG – nên sideway & downtrend là “ác mộng”
Stochastic, MACD, RSI, BB… Đa phần sinh ra để: bắt đáy – bắt đỉnh, tìm momentum, hỗ trợ LONG nhiều hơn SHORT.
Vì vậy: Sideway, nhiễu loạn. Downtrend, quét sạch tài khoản. Không đủ kiên nhẫn đợi phân kỳ dương, thua lỗ. Không biết chọn ngành đúng, càng thua. Không biết SHORT, “ngồi yên chịu trận”
Khi chỉ báo không còn phù hợp, nhà giao dịch quay sang: dè bỉu chỉ báo, chê bai hệ thống, bỏ hết để dùng Price Action, rồi đánh Scalping để “nhặt tiền rơi.”
Nhưng Scalping: đầy rủi ro, dễ đuối sức, gây nghiện, và ăn mòn sức khỏe tinh thần.
Người nhiều năm kinh nghiệm thì đánh Swing Trade, nhưng swing trong sideway và bear mà không biết SHORT, vẫn thua.
KẾT – VÌ SAO 95% NHÀ GIAO DỊCH VIỆT NAM MẤT TIỀN?
Vì: đánh LONG cả ngày, SHORT không biết, không hiểu tác động của kinh tế Mỹ, không hiểu chu kỳ, không hiểu cấu trúc thị trường, dùng chỉ báo sai giai đoạn.
Trong khi đó: Mỹ đánh SHORT vào phiên Mỹ, kinh tế Mỹ ảnh hưởng USD, USD ảnh hưởng dòng tiền toàn cầu, và 5% DNA SHORT của Mỹ quét sạch 95% tư duy LONG của nhà giao dịch không phòng hộ.
Không phải vì bạn dở. Không phải vì bạn kém thông minh. Chỉ vì bạn không được dạy từ đầu cách thị trường thật sự vận hành.
LỜI CHIA SẺ CỦA NGƯỜI ĐI TRƯỚC
Tôi viết những điều này không phải để trách ai, mà để bạn bớt tự trách mình.
Bạn không sai. Bạn chỉ thiếu góc nhìn.
Thiếu một người chỉ rõ cho bạn thấy: thị trường là 2 chiều, LONG không phải con đường duy nhất, SHORT không phải kẻ thù, sideway và bear là giai đoạn để chuẩn bị, và kiến thức đúng là cách duy nhất giữ lại tiền – giữ lại sự bình yên.
Đừng để những trận thua làm bạn nghĩ mình “không hợp với thị trường”.
Bạn chỉ đang đi sai cửa và người đi trước nói lại cho bạn biết: Cửa đúng ở ngay đây.
Trân trọng,
Phan Lê Thanh Toàn
Nhà cố vấn già
