Trong thế giới thực chiến, những người làm nghề coaching – đặc biệt là kiểu “cầm tay chỉ việc” – không phải là người giỏi nói lý thuyết, cũng không phải là người thích trình diễn kiến thức. Họ là những người sống trong thực tế, học qua va chạm, chia sẻ bằng trải nghiệm. Và họ có những đặc điểm rất riêng mà không phải ai học cao, bằng đẹp cũng có được.
1. Họ không sa đà vào lý thuyết – chỉ quan tâm lý thuyết đó ứng dụng được gì
Người làm nghề “cầm tay chỉ việc” không dành cả năm trời để tranh luận định nghĩa hay học từng dòng giáo trình. Họ chỉ cần biết điều đơn giản: “Lý thuyết này dùng vào thực tế như thế nào?”
Với họ, lý thuyết chỉ có giá trị khi làm ra kết quả. Còn nếu chỉ để đọc cho hay, nói cho sang, thì chẳng khác gì một cuốn sách chưa từng mở.
2. Học đến đâu, áp dụng đến đó – ngay và luôn
Họ không trì hoãn. Khi tiếp nhận một khái niệm mới, họ đem ra thử nghiệm ngay lập tức. Sai thì sửa, đúng thì ghi nhớ. Chính nhờ hành động liên tục này, họ hiểu lý thuyết sâu hơn bất kỳ bài thi nào kiểm chứng được.
3. Họ kiểm chứng, đơn giản hoá và loại bỏ sự phức tạp
Người coach không giữ bất cứ thứ gì rườm rà, phức tạp. Họ kiểm chứng từng phần trong lý thuyết, giữ lại cái hiệu quả, loại bỏ cái dư thừa – không phải vì họ lười học, mà vì họ trân trọng thời gian và hiệu quả.
Thứ gì mất quá nhiều thời gian để giải thích thì không phù hợp để đào tạo thực chiến.
4. Họ “cá nhân hoá” phương pháp trước khi chia sẻ lại
Khi tìm được cách làm hiệu quả, họ biến nó thành “bản năng” của chính mình – một thứ có thể làm được mà không cần nhớ từng bước.
Chính nhờ vậy, khi chia sẻ lại, họ không cần nhìn giáo trình hay slide. Họ nói bằng trải nghiệm, chứ không đọc lại bài giảng.
5. Họ truyền đạt bằng sự đơn giản – đến mức học sinh lớp 6 cũng hiểu
Một người coach giỏi không khiến bạn ngưỡng mộ vì kiến thức cao siêu, mà khiến bạn thốt lên:
“À, thì ra nó đơn giản vậy thôi mà!”
Họ luôn nói bằng ngôn từ dễ hiểu nhất, ví dụ thật nhất, và loại bỏ mọi thuật ngữ rối rắm. Coaching thực sự là nghệ thuật biến cái khó thành cái dễ – chứ không phải phức tạp hoá để tỏ ra nguy hiểm.
Về bản chất, người làm coach là người trọng thực hành hơn lý thuyết
Họ không tiếc bỏ ra số tiền lớn để được người giỏi hơn chỉ dạy tận tay. Nhưng họ sẽ không bỏ thời gian và vài đồng bạc nhỏ để học từng trang lý thuyết dài lê thê chỉ để ghi nhớ rồi… bỏ đó.
Bởi họ hiểu rõ:
Thời gian của mình không còn nhiều như người trẻ.
Cái họ cần là cách làm – không phải câu chữ.
Và giá trị lớn nhất của một coach là kinh nghiệm đã được trả bằng tiền, bằng sai lầm, bằng thất bại và cả tuổi trẻ.
Vậy nên, đừng hỏi họ “giỏi lý thuyết hay thực chiến?”
Bởi chỉ có người còn non, chưa từng bước ra khỏi giáo trình, mới hỏi câu đó. Người coach chân chính không chọn giữa lý thuyết hay thực chiến – họ chọn kết quả.
Coaching không phải là truyền đạt kiến thức. Coaching là truyền được cách làm. Và chỉ những người đã “làm được” rồi, mới đủ tư cách “cầm tay chỉ việc” cho người khác.
Phan Lê Thanh Toàn
Nhà cố vấn già
