Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh khốc liệt, việc chỉ gói gọn trong “học thật giỏi” không còn đủ để mở ra cánh cửa sự nghiệp. Ở nhà trường, thành tích học tập được đánh giá bằng điểm số, bằng bằng cấp; nhưng khi bước chân vào doanh nghiệp, giá trị thực sự là khả năng biến kiến thức thành kết quả công việc. Chính cuộc “va chạm” giữa lý thuyết và thực tiễn mới cho thấy: học để làm được việc không hề dễ dàng, mà còn là thách thức lớn nhất của mỗi sinh viên.
1. Học giỏi và học để làm được việc: hai chuẩn mực khác biệt
Học giỏi: chú trọng vào việc tiếp thu kiến thức, luyện đề, làm bài thi—điều này dễ đo lường và chuẩn hóa;
Học để làm được việc: đòi hỏi khả năng tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, kỹ năng giao tiếp và thích ứng với môi trường biến động.
Nhiều bạn sinh viên vẫn lầm tưởng rằng điểm số cao sẽ tự động mang lại cơ hội nghề nghiệp rộng mở. Nhưng thực tế, doanh nghiệp cần những người có thể hoàn thành mục tiêu, xử lý tình huống phát sinh và mang lại giá trị thiết thực ngay từ ngày đầu đi làm.
2. Doanh nghiệp tuyển người làm được việc, không tuyển “giỏi học”
Hiệu quả công việc là thước đo cuối cùng;
Dự án hoàn thành đúng tiến độ;
Chất lượng đầu ra đáp ứng yêu cầu;
Khả năng làm việc nhóm và tự chủ cao.
Chi phí đào tạo: thời đại 20 năm trước, doanh nghiệp bỏ nhiều nguồn lực để đào tạo lại nhân viên tân tuyển. Ngày nay, với áp lực tiết giảm chi phí và đòi hỏi tăng trưởng nhanh, doanh nghiệp ưu tiên ứng viên đã “chín” kỹ năng, sẵn sàng “vào việc” ngay.
Do đó, một sinh viên có bảng điểm 9.0 nhưng thiếu bản lĩnh và kinh nghiệm giải quyết tình huống thực tế sẽ kém hấp dẫn hơn một bạn điểm hơi thấp nhưng từng tham gia dự án, biết lắng nghe, chủ động hỏi và dám đương đầu với thử thách.
3. Thực tập: cơ hội khởi đầu nhưng cũng là “thử lửa”
Nhiều sinh viên khi đi thực tập chỉ mong nhận được giấy chứng nhận và đánh giá “tốt” để nộp hồ sơ. Doanh nghiệp thì e ngại giao việc sát thực tế, vì sợ sinh viên chán nản hay bỏ giữa chừng. Kết quả là nhiều bạn chỉ làm những công việc lặt vặt, không được trao cơ hội học hỏi sâu.
“Em hiểu thế nào là thực tập? Có nơi cho em thử, có nơi thách em làm, tại sao không thử để thách thức chính bản thân?”
Lời khuyên của Nhà cố vấn già nhắc nhở: đừng xem thực tập chỉ là chỗ “an toàn” để làm theo hướng dẫn. Hãy coi đó là môi trường thử lửa, sẵn sàng “Dare to win is that easy” lẫn “Dare to fail is that brave”—bởi chỉ có dám thất bại, bạn mới trưởng thành.
4. Bí quyết để “học để làm” thành công
Đặt mục tiêu rõ ràng: xác định kỹ năng hoặc kiến thức cụ thể cần làm chủ;
Tìm cơ hội áp dụng ngay: tham gia dự án học thuật, câu lạc bộ chuyên môn, hoặc dự án cá nhân;
Chủ động phản hồi: sau mỗi nhiệm vụ, tự đánh giá kết quả, hỏi ý kiến cấp trên hoặc đồng nghiệp;
Kiên trì trải nghiệm: mỗi thất bại là bài học quý giá, giúp tích lũy kỹ năng giải quyết vấn đề;
Xây dựng mạng lưới: kết nối với những người đi trước để học hỏi kinh nghiệm “chuyển hóa” kiến thức thành hành động.
Chia sẻ?
Trong kỷ nguyên thay đổi nhanh, “học để làm được việc” không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc. Sinh viên cần chủ động biến môi trường học tập thành phòng thí nghiệm thực tế; doanh nghiệp chỉ ưu tiên những nhân tố đã chứng tỏ được năng lực. Hãy dũng cảm chấp nhận thử thách, kiên trì học hỏi qua từng thất bại, bởi chỉ như vậy, chúng ta mới chuyển từ “giỏi học” sang “giỏi làm”, tiến gần hơn đến thành công bền vững.
Một câu hỏi cần xác nhận với ứng viên: “Ứng viên đã đi làm và hiện nay đã tự lo được cho bản thân và tích luỹ được chưa?
Học giỏi là tốt nhưng đừng giỏi học mà hãy giỏi làm còn học dốt thì đã bị loại ở vòng “gửi xe”
Phan Lê Thanh Toàn
Nhà cố vấn già
